ÜRTİKER (KURDEŞEN)

Ürtiker halk arasında bilinen adıyla kurdeşen, deriden kabarık, basmakla solan, etrafı kızarık, sınırları belirgin kaşıntılı döküntülerdir. Bir hastalık değil, belirtidir. Ürtikerde görülen deriden kabarık döküntüler 24 saatten  kısa süre içinde kaybolur ancak vücudun başka yerinde tekrar çıkar. Her dört kişiden biri yaşamı boyunca en az bir kez ürtiker geçirmiştir.

Ürtiker, vücutta bulunan bazı hücrelerden (mast hücresi) salınan histamin adlı maddenin etkisiyle ortaya çıkar. Histamin, damarlarda genişlemeye, damar duvarında geçirgenliğin artmasına ve dolayısıyla damar dışına sıvı çıkışına neden olur. Bunun sonucunda derimizde kabarıklıklar ve kızarıklıklar oluşur. Eğer sıvı çıkışı cilt altına olursa anjioödem olarak adlandırılır. Cilt altı dokusu göz çevresi, ağız ve genital bölgelerimizde daha gevşek olduğu için anjioödem daha çok buralarda görülür.

Ürtiker süreye bağlı olarak akut ürtiker ve kronik ürtiker olarak ikiye ayrılır. Akut ve kronik arasında süre farkı olmakla beraber nedenleri de birbirinden oldukça farklıdır. Altı haftadan daha uzun sürerse kronik ürtiker olarak adlandırılmaktadır.

Akut ürtiker besin veya ilaçlara bağlı alerjik reaksiyonlar ve enfeksiyonlar sırasında ortaya çıkabilir. Genellikle 2-3 hafta içerisinde kendiliğinden geçer. Ancak bazı hastalarda 6 haftadan uzun sürerek kronikleşebilir.

Kronik ürtiker hastalarının ancak %25’inde şikayetler dış etkenlere bağlı olarak gelişmektedir. Bu etkenler fiziksel, kontakt ve kolinerjik olarak alt tipleri oluşturmaktadır. Soğuk, su, güneş ve  basınca maruz kalınması ya da egzersiz gibi durumlar ürtikerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Bunun dışındaki çoğu vakada neden tam olarak saptanamaz. Bu hastaların bir kısmında oto antikorlar (IgE reseptörüne karşı) saptanabilir.

Ürtiker Semptom ve Bulgular

Ürtiker ciltte şişlik, kızarıklık ve kaşıntının belirgin olduğu etrafı sınırlı döküntülerdir. Basmakla solarlar ve her döküntü 24 saatten daha kısa sürer, yenisi çıkabilir. Ürtiker ile birlikte anjioödem yani dudak, göz çevresi ve genital bölgede şişlik bulguları görülebilir.

Şikayetler geceleri daha çok artar. Yaşam kalitesini olumsuz etkiler. Ürtiker ile beraber bazı hastalarda ateş, eklem ağrıları gibi bulgular görülebilir.

Ürtiker Tanı

Hastalığın tanısında öykü çok önemlidir. Hastaların bazıları şikayeti olmadığı dönemde geldikleri için ürtikerin hasta tarafından iyi tanımlanması gerekir. Basmakla solması, ürtikerin 24 saat içinde düzelmesi, şikayetlerinin ne zamandan beri olduğu (akut, kronik ayırımı için) çok önemlidir. Bu aşamada hastalara karışıklığa neden olmamak için döküntülerinin fotoğrafını çekmelerini tavsiye edebiliriz. Ürtikerin hangi şartlarda ortaya çıktığı (besinler, ilaçlar, fiziksel nedenler) iyi tanımlanmalıdır. Bu bilgiler tanısal işlemler için hekime yol gösterici olacaktır.

Ürtikeri olan hastalarda tanısal işlemlerin temelini hastanın öyküsü oluşturmaktır. Tanıya yönelik olarak yapılacak testler ne yazık ki bize pek yardımcı olmamaktadır. Laboratuvar analizleri olası  nedenleri araştırmak amacıyla yapılmaktadır.

Tetkiklerde kan sayımı dışında alerjik reaksiyon düşünülüyorsa allerji testi (deri prick testi) yapılabilir. Karaciğer, böbrek ve tiroid fonsiyon testleri, idrar analizi, total IgE ve sedimentasyon bakılmalıdır. Dışkıda parazit ve otoimmün hastalıklar (troidit, Sistemik lupus eritematozis, Romatoid artrit) açısından laboratuvar testleri de yapılabilir.

Cilt biyopsisi kronik ürtikerli hastalarda önerilmez. Ancak ayırıcı tanı amacıyla yapılabilir.

Ürtiker Tedavi

Ürtikerin nedeni tespit edilebilirse ondan kaçınmak tedavinin esasını oluşturmaktadır. Antihistaminik ilaçlar ürtikeri ve anjioödemi kontrol etmede başarılıdır. Antihistaminik ilaçlar histamin’in etkisini bloke ederek kaşıntıyı ve ürtikerin tekrarlamasını önler.

Tedaviye rağmen şikayetler kontrol edilemiyorsa ilaçlarda yeniden düzenleme yapılmalıdır. Alternatif ilaçlara geçebilir ya da doz artırımı yapabilir. Diğer sağlık sorunları nedeniyle kullanılan  ilaçlara bağlı semptomlar ortaya çıkıyorsa (ACE inhibitörleri vs) ilacın sorunu takip eden hekim tarafından bir diğerine değiştirilmesi gerekir.

2016 © Copyright - Medikar Hastanesi

Karabük Nöbetçi Eczaneler     -     Acil        4447078

btnimage